Vanaf 2012 komt er een gemeenschappelijk ticket voor alle vormen van openbaar vervoer in ons land. De NMBS, De Lijn, de Brusselse openbaarvervoermaatschappij MIVB en het Waalse TEC hebben daarover een principeakkoord bereikt. Goed nieuws, al blijft het wachten op een echte multimodale mobiliteitskaart zoals in Nederland al jaren bestaat. Mobimix.be onderzocht wat de mogelijkheden zijn.

De invoering van een gemeenschappelijk ticket in de vorm van een chipkaart is alleszins een stap in de goede richting. Er wordt al jaren onderhandeld tussen de verschillende openbaarvervoermaatschappijen en de overheid om zo’n ticket tot stand te brengen. In de eerste fase gaat het om een chipkaart van de NMBS die compatibel zal zijn met MOBIB, het nieuwe elektronische vervoersbewijs van de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB. De chipkaart van de NMBS zal vanaf 1 januari 2010 ook toegang geven tot het Brusselse metronet. Dan worden alle metrostations immers afgesloten en zullen overal elektronische kaartlezers worden geplaatst.
In een volgende fase, tussen 2011-2012, worden ook de vervoersbewijzen van De Lijn en TEC geïntegreerd in het systeem zodat reizigers vanaf 2012 met één gemeenschappelijk ticket overal in het land kunnen reizen op zowel trein, tram als bus. Dat ticket zal bestaan uit een chipkaart waarop gebruikers een reisbudget kunnen plaatsen. Zo kunnen werkgevers aan hun personeel maandelijks een bedrag voor openbaar vervoer overmaken. Werknemers kunnen vervolgens op een flexibele manier van de kaart gebruikmaken.

Een variante op de mobiliteitskaart is de mobiliteitscheque. Naar analogie met maaltijdcheques kunnen werkgevers hun werknemers maandelijks een bedrag ter beschikking stellen in de vorm van cheques die kunnen omgeruild worden voor treintickets, fietshuur, autodelen, enzovoort. Nadeel van de cheques is wel dat er minder controle en overzicht is op waarvoor de werknemers de cheques gebruiken.
 

De ‘Mobility Card’ bij de buren
In Nederland zijn ze al vertrouwd met de mobiliteitskaart. Zo’n 50.000 Nederlanders maken reeds gebruik van de ‘Mobility Card’, een producht van Mobility Mixx. Het gaat echter om een veel verregaander systeem dat alle mogelijke vervoersvormen combineert zoals openbaar vervoer, taxi, huurfiets, huurauto, poolauto en parkeerplaatsen op park & ride parkings. Allemaal op 1 factuur en eenvoudig te boeken via een speciale website (www.mobilitymixx.nl) of een callcenter dat 24/24u bereikbaar is. Heel wat bedrijven maken hiervan gebruik om in plaats van alleen maar een leasewagen een gedeelte van het mobiliteitsbudget ter beschikking te stellen via de Mobility Card. Zo kunnen zij vervolgens zelf bepalen hoe ze dit bedrag besteden naargelang hun behoeften. In die zin is de Nederlandse Mobility Card een echte multimodale mobiliteitskaart, daar waar de Belgische variant voorlopig exclusief voor het openbaar vervoer voorzien is. Nochtans zijn er bijvoorbeeld Cambiostandplaatsen aan alle grote Belgische treinstations, worden er in die stations meestal ook huurfietsen aangeboden en staan er taxi’s om de hoek te wachten.

Met de Nederlandse Mobility Card zou je van al deze vervoersvormen gebruik kunnen maken zodat de afhankelijkheid van één vervoersvorm daalt en reizigers steeds voor de meest aangewezen vervoersvorm kunnen kiezen. Bovendien krijgt de werkgever maar één factuur, waardoor er geen gedoe is met bonnetjes allerhande. “Op termijn is het de bedoeling dat ook de Belgische kaart een multimodale kaart wordt, al zal dat pas in een latere fase gebeuren”, klinkt het bij De Lijn. “We beginnen met een kaart die alleen bruikbaar is op het openbaar vervoer. Door het groot aantal betrokken partijen was het immers nu al geen evidentie om tot een geüniformiseerd systeem te komen”, aldus woordvoerder Tom van de Vreken.

Dat er wel degelijk een markt is voor een echt mobiliteitskaart, blijkt uit het succes van de Nederlandse Mobility Card. In 2008 werden maar liefst 28 miljoen kilometers verwerkt, een stijging van 190 procent tegenover 2007. Het aantal reizen klokt af op 390.000 stuks in 2008. Leaserijders met een Mobility Card laten vaker hun wagen staan en nemen de trein, vooral voor langere afstanden wordt vaker de trein als vervoermiddel gekozen.

Mag het wat ambitieuzer?
Vincent Meerschaert, senior consultant van Traject, is al langer voorstander van dergelijke multimodale mobiliteitskaart in ons land. Alleen een verregaande integratie gekoppeld aan een eenvoudige facturatie is volgens hem een stap in de goede richting. “Het lijkt me alleen maar logisch dat de mobiliteitskaart, zoals ze nu voorligt, op termijn wordt uitgebreid met autodelen, huurfietsen en bewaakte fietsenstallingen. De stallingen van de NMBS werken bijvoorbeeld nu al met chipkaarten. Ik zie niet in waarom dat niet zou kunnen geïntegreerd worden in de mobiliteitskaart.” Bij Cambio zijn ze alvast vragende partij om opgenomen te worden in de mobiliteitskaart: “Als dat technisch mogelijk en haalbaar is, zie ik weinig redenen om dat niet te doen”, aldus Geert Gisquière van Cambio. “De MIVB is bovendien één van de structurele partners van Cambio. In Brussel moet het daarom zeker lukken om op termijn tot een eenvormige kaart te komen waar autodelen is inbegrepen. Maar ook in Vlaanderen lijkt een samenwerking met De Lijn opportuun.”

Wat willen de bedrijven?
Een eengemaakte mobiliteitskaart heeft uiteraard maar zin als de bedrijfswereld openstaat voor het systeem en bereid is mobiliteitsbudgetten ter beschikking te stellen van de werknemers eerder dan een vaste bedrijfswagen. Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, is alvast te vinden voor het idee. “Als er een goed en rechtszeker aanbod is, ben ik er van overtuigd dat de bedrijven hier gebruik van zullen maken”, aldus Katleen Marien, adviseur van het VOKA kenniscentrum. Mobimix.be contacteerde alvast twee grote bedrijven om te horen of er interesse is voor een mobiliteitskaart: Ernst & Young en Electrabel.

Ghislain Vanfraechem, Executive Director bij Ernst & Young, is alvast een groot voorstander. Ernst & Young is een van de eerste bedrijven die intekende op Railease van de NMBS, een treinkaart die gebruikers toelaat om een dag lang met de trein te rijzen, ongeacht vertrekpunt of bestemming. De kaart wordt aangeboden in combinatie met een leasewagen zodat de werknemer kan kiezen welk vervoermiddel het meest geschikt is op een bepaald moment. “Ondertussen maken zo’n 300 van onze werknemers gebruik van Railease. Vooral jongeren gaan op het aanbod in”, vertelt Vanfraechem. “Maar het blijft een archaïsch systeem met kaartjes die je manueel moet invullen. Het zou ook veel nuttiger zijn mocht metro, tram en bus in een en dezelfde kaart vervat zijn.”

Luc Olbrechts, Compensation & Benefits Policies Manager van Electrabel treedt Vanfraechem daarin bij. Electrabel stapt momenteel over van een klassieke car policy naar een mobility policy waarin de werknemers ook voor een andere vervoersvorm kunnen kiezen in combinatie met hun leasewagen. En dat is in de praktijk niet altijd even evident: “Het grote nadeel om met een mobiliteitsbudget te werken in plaats van een loutere car policy is het beheer ervan. Het is bijna niet te doen om dat allemaal zelf te beheren. Je moet er eigenlijk extra mensen voor aanwerven. Een mobiliteitskaart zou in die zin een goede oplossing zijn.”

Vanfraechem vreest echter dat een Belgische mobiliteitskaart niet voor morgen zal zijn. “Helaas leven we in een moeilijk land op dat vlak. Er zijn de verschillende taalgemeenschappen en de verspreide bevoegdheden binnen de regeringen. Dat helpt de zaak niet vooruit. Tegelijkertijd merk ik dat steeds meer mensen de files en de parkeerproblemen moe zijn. Volgens mij zijn de mensen er klaar voor, nu nog voldoende politieke wil om de kaart effectief te realiseren.”