In eerdere berichtgeving kon u al lezen dat veel ongevallen gebeuren tijdens de woon-werkpendel. Om meer werknemers veilig de fiets te laten nemen, sloegen ExxonMobile en de Fietsersbond vzw de handen in elkaar voor de bedrijfscursus 'Preventief fietsen'. De bedoeling van deze cursus was de werknemers op de voordelen te wijzen, alsook de nodige alertheid bij te brengen om zich zo duurzaam te verplaatsen. Ook vonden de werknemers er antwoorden op praktische vragen zoals: Moeten fietsers ook voorrang aan rechts verlenen? Dient de koersfiets waarmee ik naar het werk fiets voorzien te zijn van reflectoren? Wat is de huidige wetgeving rond fietslichten en -reflectoren? Klopt het dat fietsers voorrang hebben bij een fietsoversteekplaats? Hoe merk je het onderscheid tussen een fietspad en een fietssuggestiestrook? Hoe is de voorrangsregeling bij het einde van het fietspad? Is fietsen over het zebrapad verboden?

Naast deze praktische vragen werd er ook aandacht geschonken aan verschillende infrastructuurprojecten voor de fietsers: by-passes aan rotondes, fietsopstelvakken, fietssluizen.... Door de kennis en de 'werking' van deze infrastructuur kregen de fietsers een beter zicht op de werking ervan en begrepen ze beter hoe zich te gedragen. Voor deze eerste workshop stonden een twintigtal werknemers met de fiets klaar voor een vier uur durende training met theorie en praktijk.

Eerst de theorie

Als eerste mocht de Maintenance Manager, Stefan Bryon van ExxonMobil, de spits afbijten door het belang van de cursus te duiden. Dit komt ongeveer neer op 90 fietsdoden per jaar, enkel en alleen in het woon-werkverkeer. Uit een onderzoek naar de oorzaken van deze ongevallen kwamen twee factoren naar boven: de slechte staat van de fietsinfrastructuur en het gedrag van (alle) weggebruikers. Vele deelnemers beaamden dan ook dat ze zowel de fietser soms hekelen die roekeloos rijdt, maar dat ze als fietser ook vinden dat de autobestuurders niet altijd snappen in welke netelige situaties ze soms de fietser brengen. Ook qua gevaarlijke infrastructuur konden de werknemers een paar voorbeelden vinden net buiten de bedrijfssite van Zwijnaarde. Zo is er een aanliggend fietspad langs een weg waar (vracht)wagens 70 km/u mogen rijden en is de ondergrond veel stroever dan deze op de rijbaan.

Verkeersquiz
Doordat auto en fietser soms samen dezelfde infrastructuur (noodgedwongen moeten) delen, is een goede kennis van de wegcode belangrijk. In een volgende stap werd er dan ook gepeild naar de kennis van de wegcode, met als invalshoek de fietser. Tijdens de training kan dan worden gewerkt aan het wegwerken van misverstanden of lacunes. 'Preventief fietsen' wordt dan ook gezien als “bewust ongevallen voorkomen door zelf geen fouten te maken, ongeacht ongunstige omstandigheden en/of fouten van andere weggebruikers”.

Een top-10 opstellen is vrij complex, want de interactie tussen de weggebruikers is meer dan 'goede afspraken'. Toch geeft de Fietsersbond volgende belangrijkste tips:

1. Fiets op een veilige fiets, zo zorgt een plots falen van de fiets niet voor een manoeuvre
2. Fiets in de kijker, zodat de andere weggebruikers je opmerken hiermee rekening kunnen houden
3. Kies de juiste plaats op de weg, zodat auto's niet rakelings voorbij razen
4. Ken en respecteer de wegcode, zodat de andere weggebruikers niet schrikken van manoeuvres
5. Voer manoeuvres veilig uit
6. Verander veilig van richting
7. Blijf uit de dode hoek (zie verder)
8. Maak je wil kenbaar, zodat de andere weggebruikers hier rekening mee kunnen houden
9. Veiligheid eerst!
10. Anticipeer en wees hoffelijk

Uit dit kort overzicht blijkt duidelijk dat communicatie en het respecteren van ieders rechten en plichten noodzakelijk is. De bedoeling van de vorming is dan ook de deelnemers zonder onbeantwoorde vragen veilig op de weg te sturen. Tijdens de vorming werd er samen met deelnemers, via fotomateriaal, de (fiets)infrastructuur in de nabije buurt van de bedrijfssite geanalyseerd.

De dode hoek-problematiek

Een groot aandeel van de fietsongevallen waar onder andere (transport)firma's mee te maken hebben, zijn de dode hoek-ongevallen. Een belangrijke oorzaak van deze ongevallen wordt veroorzaakt doordat er geen (visuele) communicatie is tussen fietser en vrachtwagenbestuurder.
In bedrijvenzones waar veel vrachtvervoer rijdt, is preventie voor de dode hoek en de andere gevaren van vrachtwagens een belangrijk wapen voor de fietser. De deelnemers konden zelf in een bestuurderscabine kruipen om te zien met welke blinde vlekken de vrachtwagenbestuurder, zonder hulpmiddelen, te kampen heeft tijdens het afdraaien.

Een vaardige fietser op een goede fiets

Tijdens het eerste, theoretische, gedeelte kunnen de deelnemers hun fiets laten controleren. Later in de training kunnen de eigenaars dan aan de hand van fietscontrolekaarten nagaan welke reparaties wenselijk zijn om veilig de baan op te kunnen. Aan de hand van een fietsparcours wordt ook de fietsvaardigheid aangescherpt. Zo kan er worden geoefend hoe het voelt om op een onregelmatig wegdek te rijden, hoe korte bochten het best worden genomen, hoe men veilig kan uitwijken voor obstakels of een noodstop kan maken. Ook het rijden op een smalle rijstrook of met één hand komen aan bod.

Voor als het dan toch nog fout gaat

Het voorlaatste deel van de training handelt over de te nemen acties bij een ongeval. Zo heeft iedereen wel een Europees aanrijdingsformulier in zijn handschoenenkastje van de wagen steken, maar ook als fietser kan het interessant zijn om een dergelijk formulier bij de hand te hebben. Bovendien, als het ongeval gebeurde tijdens de dagelijkse pendel wordt dit aanzien als een arbeidsongeval en kan dit worden gemeld aan de werkgever.

Fietsers die schade lijden als gevolg van slechte weginfrastructuur, kunnen een schadevergoeding krijgen van de gemeente, de provincie, de Vlaamse of Brusselse Overheid als die wegbeheerder daarvoor aansprakelijk wordt gesteld. Bij een ongeval moet men als slachtoffer wel kunnen bewijzen dat de schade het gevolg is van de slechte staat van het fietspad. Valt men door een put in het fietspad, dan zal de wegbeheerder pas aansprakelijk kunnen gesteld worden als hij een fout heeft begaan door bijvoorbeeld die put niet tijdig te herstellen. Als de wegbeheerder via een melding op het Meldpunt Fietspaden van het Vlaamse Gewest op de hoogte werd gebracht van een onveilige situatie, kan die kennis aanleiding geven tot aansprakelijkheid van de wegbeheerder. Daarnaast moet uiteraard ook aangifte worden gedaan bij de politie. Alleen met een proces-verbaal in de hand kan de wegbeheerder op zijn verantwoordelijkheid gewezen worden. Als aflsuiter kregen de deelnemers nog meer informatie over het initiatief Bike To Work (zie eerdere berichtgeving)

Meer informatie en enkele foto's van de praktijklessen vindt u hier.

(Bron: Fietsersbond)