Om de autologica voor de woon-werk en professionele verplaatsingen te doorbreken, sloegen Mobimix en Mobiel 21 de handen in elkaar om bij ondernemingen en werknemers te polsen naar het draagvlak voor een multimodaal mobiliteitsbudget. Zo'n multimodaal mobiliteitsbudget geeft de werknemer de mogelijkheid om optimaal en duurzaam gebruik te maken van de verschillende mobiliteitsvormen. Zowel werkgevers, hun vertegenwoordigers als werknemersorganisaties werden bevraagd door middel van focusgroepen en diepte-interviews. Al dit voorbereidende werk vormde de basis voor het Mobimix-event ‘Mobiliteitsbudget werkt’. Het event was te gast in het Brusselse hoofdkantoor van Belgacom, vlot bereikbaar met de trein.

Knelpunten
Op het Fleet-event (eind oktober 2009) werd er geconcludeerd dat er reeds vele tools zijn om de werknemers in het bedrijf aan te sporen zich multimodaal te verplaatsen, maar dat er nog steeds een 'grijze zone' is waar de fiscus nog geen duidelijkheid over heeft geschapen. Deze grijze zone zorgt voor rechtsonzekerheid en vele bedrijven houden daarom de boot nog wat af om innovatieve voorstellen te organiseren qua mobiliteit.

Sommige grote bedrijven wachten niet op een gewijzigd beleid en ontwikkelden reeds succesvolle acties voor een gediversifieerd mobiliteitsbeleid. Uit de diepte-interviews kwam voornamelijk de kost van de congestie en het tijdsverlies naar buiten. Vaak zijn de locaties waar bedrijven zich (mogen) vestigen niet goed bereikbaar met duurzame transportmodi en wordt zo de vervoerskeuze van de werknemer gestuurd naar de auto. Werkgevers en werknemers zijn dan ook vragende partij voor een betere multimodale bereikbaarheid.

Focusgroepen met vervoersaanbieders, HRM specialisten en gebruikersorganisaties
Op de vraag of een mobiliteitsbudget een goede oplossing is voor de huidige situatie antwoorden de drie focusgroepen volmondig 'ja'. Voor hen moet er wel voor worden gezorgd dat er voldoende aanbod is aan alternatieven en dat dit consistent en transparant wordt gecommuniceerd naar de pendelaar toe via een intensieve informatiecampagne.

De koepels vinden ook dat de werkgever niet mag verplicht worden om een mobiliteitsbudget ter beschikking te stellen van zijn werknemers. Bovendien moet het mobiliteitsbudget kostenneutraal zijn voor het bedrijf en het liefst even fiscaal interessant. De vakbonden op hun beurt beklemtoonden dat een invoering van een mobiliteitsbudget het best geregeld wordt via collectief overleg.

De personeelsmanager
Ook de HRM-specialisten benadrukten de budgetneutraliteit en nood aan duidelijkheid in de fiscale en sociale wetgeving. Zij stelde ook voor om de werknemer een (kleine) bijdrage te laten leveren, omdat 'gratis' volgens hen de werknemer de 'waarde' van het budget beter zal doen aanvoelen. Als het persoonlijk voordeel voor de werknemer duidelijk zal worden gemaakt, zal deze ook gemakkelijker zijn gedrag aanpassen.

Resultaten online bevraging
Met de input van de bedrijven, vakbonden, koepels... in het achterhoofd werd er een online bevraging uitgevoerd bij bedrijven, vlootbeheerders en HRM verantwoordelijken. Ondanks dat dit geen doorgedreven wetenschappelijk onderzoek is, zijn er toch enkele belangrijke conclusies te trekken uit de antwoorden van de 126 respondenten.

Op de vraag voor welk doelpubliek het mobiliteitsbudget zou moeten worden ingevoerd, gaf iedereen aan dat dit voor alle bedienden beschikbaar moet worden gesteld en voor 87% ook voor arbeiders. Binnen de groep van de bedienden gaat de voorkeur uit naar het uitvoerend personeel, lagere en midden kaderleden (elk rond de 95%), voor 80% naar de hogere kaderleden en voor 70% aan de directieleden.

Drie op vier respondenten waren voorstander om het mobiliteitsbudget ook te hanteren voor dienstverplaatsingen. Dertig procent vond dat het mobiliteitsbudget ook moet toelaten om privé-verplaatsingen te maken, zoals ook het geval is bij bedrijfswagens. Ook is er een sterke voorkeur om het mobiliteitsbudget eerder aan te bieden aan werknemers zonder bedrijfswagen (97%) dan aan werknemers met een bedrijfswagen (52%).

Draagvlak voor het mobiliteitsbudget
In de online bevraging werd ook gepolst naar de succesfactoren en aandachtspunten voor een dergelijk nieuw systeem. Voornamelijk de budgetneutraliteit, een administratief eenvoudig systeem en fiscale stimulansen waren belangrijk voor de ondervraagden. Volgens 87% van de respondenten is voor de overheid een belangrijke rol weggelegd als financierder van het budget, samen met de werkgevers.

Iets meer dan 60 procent vindt dat het geen verplicht systeem mag worden en dat het op nationaal niveau moet worden ingevoerd. Indien er een mobiliteitsbudget beschikbaar zou zijn, zou 87% het wel zien zitten dit in te voeren in het bedrijf.

Conclusie
Uit de studie wordt dan ook geconcludeerd dat een 'mobiliteitsbudget' een instrument is dat administratief eenvoudig en budgetneutraal moet zijn en op iedere werknemer van toepassing moet zijn (ongeacht de functie). Het is aan de overheid en de werkgevers om een financiële stimulus te geven.

De overheid zou hierin een coördinerende rol moeten spelen en het systeem op nationaal gebied moeten invoeren, zonder het gebruik ervan te verplichten. De resultaten en de lezingen van het event ‘Mobiliteitsbudget werkt’ kunt u in detail bekijken in de Mobimix-rubriek Mobliteitsbudget. De presentatie met de studieresultaten vindt u hier (presentaties van 01/04/2010).

Door het uitvoeren van de enquête is er al een duidelijker zicht op wat de verwachtingen van de bedrijven zijn, maar deze roepen uiteraard nieuwe vragen op over hoe een dergelijk systeem praktisch kan worden uitgewerkt en in welke vorm de mensen het budget kunnen verkrijgen en besteden voor hun (duurzame) verplaatsingen.

(Eigen berichtgeving)