De idee om congestieproblemen in steden op te lossen, of minstens te beperken, door de leveringen buiten de spitsuren te laten plaatsvinden, dateert al van de Romeinse periode. Zo vaardigde Julius Caesar als eerste een wet uit, als onderdeel van de zogenaamde Lex Luliana Municipalis (gemeentewet), dat commerciële leveringen in de binnenstad overdag liet verbieden. Vandaag is stadslogistiek of stedelijk vrachtvervoer een belangrijk thema binnen de ruimtelijke planning. Al sinds begin jaren ’70 bestuderen ruimtelijke planners en transporteconomen de vele uitdagingen en problemen die komen kijken bij de organisatie van goederenvervoer in een stedelijke omgeving en wordt er gezocht naar innovatieve oplossingen.

Leveren buiten de piekuren
Eén van de mogelijke opties is het overschakelen op nachtdistributie, ook wel daldistributie of dagranddistributie genoemd, waarbij de vervoersbewegingen van de piekuren eerder naar de daluren worden verschoven en zo minder hinder veroorzaken tijdens de woon-werkpendel. De redenering is eenvoudig: in de daluren beleveren vermindert de files tijdens de spits en omdat vervoerders tijdens de daluren zelf ook minder in de file staan, kunnen ze efficiënter,en dus ook goedkoper werken en vermindert de uitstoot van schadelijke stoffen.
Daartegenover staan een aantal potentiële struikelblokken, namelijk de extra lawaaihinder tijdens de ‘stille’ uren, het duurder en ongezonder nachtwerk voor de werknemers en de moeilijk vast te leggen juridische aansprakelijkheid over de goederen.

Tegenstrijdige belangen
Afwegen of het maatschappelijk voordelig is over te schakelen op daldistributie is zeer complex omdat er rekening gehouden moet worden met de vaak tegenstrijdige belangen van verschillende betrokken partijen. Zo is er de hoge bevolkingsdichtheid in stedelijke buurten en de aanwezigheid van vele functies resulteren in hybride buurten. Deze maken van de stad een bruisende stad, maar ze zorgen ook voor conflicten. Zo willen winkeliers in de voormiddag, of soms zelfs heel vroeg in de ochtend worden beleverd zodat ze de levering kunnen verwerken voordat de eerste klanten komen. Maar bewoners willen 's nachts geen lawaaierige vrachtwagens in hun straat en ’s morgens belemmeren de trucks het verkeer in de ochtendspits en maken ze het onveilig voor de zwakke weggebruikers.

Onderzoeksproject 'Night Deli'
Om meer wetenschappelijk onderzoek te verrichten naar de voordelen, maar ook de knelpunten werd er door het Federaal Wetenschapsbeleid (Belspo) een interuniversitair en interfacultair wetenschapsteam opgericht. Door de samenwerking van Prof. dr. Frank Witlox (UGent), Prof. dr. Cathy Macharis (VUB), Wanda Debauche (OCW/BRRC), Ellen Van Hoeck (VUB) en Sara Verlinde (UGent) werd er aan verschillende stakeholders in de logistieke sector gevraagd welke hun houding is tegenover deze 'nieuwe' distributievorm. Het onderzoeksproject wou nagaan of nachtdistributie een optie is voor het stedelijk goederenvervoer in België. De studie wil er dan ook naar streven om de uiteenlopende eisen van de verschillende belangengroepen in rekening te brengen en waar mogelijk te verzoenen. Via een literatuurstudie, een Europese benchmark, internetenquêtes en diepte-interviews werd er gekeken naar het maatschappelijk draagvlak, de juridische context, de verkeersveiligheid, de potentiële modal shift en de economische impact van nachtleveringen. Na de analyse werden de bevinden in een aantal praktische beleidsadviezen geformuleerd die het mogelijk moeten maken voor de overheid de haalbaarheid van nachtdistributie (in al zijn facetten) in te schatten. Meer informatie vindt u op de website van het onderzoeksproject. (Bron: Belspo)