Dossier aardgas: brandstof van de toekomst?
Gepubliceerd door: Mobimix
Het zijn de onbekende broertjes van LPG of autogas, maar met ontegensprekelijke voordelen ten opzichte van het ‘liquefied petroleum gas’: CNG en LNG, compressed natural gas en liquefied natural gas. Aardgas, dus.
In de zoektocht naar een groenere vloot kwamen vlootbeheerders tot nu toe vaak terecht bij zuinige dieselmodellen. Logisch, want met hun laag verbruik zijn ze goedkoper in gebruik en stoten ze minder CO2 uit, waardoor ze bovendien kunnen rekenen op fiscale steun van de overheid. Een economisch verantwoorde keuze dus, en ook een duurzame.
Of niet? De berichten van de jongste maanden liegen er niet om: we zitten met een zware fijnstofproblematiek, deels veroorzaakt door het onnatuurlijk hoge aandeel dieselvoertuigen in ons land, en de overheid denkt eraan om het fiscale voordeelstatuut van deze wagens af te bouwen. Door hogere accijnzen op diesel, door een bijkomende belasting en/of door in een hervormde autofiscaliteit ook rekening te houden met uitstoot van schadelijke stoffen als roetdeeltjes en NOx.
Alternatieven als elektrische voertuigen doen stilaan hun intrede en dat is goede zaak: een elektrische motor is veruit de energie-efficiëntste die we kunnen bedenken. Maar voor heel wat huidige toepassingen (zwaar vervoer, lange afstanden) bieden ze nog geen volwaardige oplossing.
Aardgas heeft in dat geval wel wat te bieden. Een marktbeschikbaar alternatief dat economisch én ecologisch heel wat voordelen biedt. Een overzicht daarvan in dit nieuwe Mobimix-dossier.
Nog interessant om weten: VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek, onderzoekt in opdracht van een aantal industriële spelers de haalbaarheid van een demonstratieproject rond het gebruik van aardgas voor zwaar vervoer. Mogelijks biedt er zich op Europees niveau een opportuniteit aan. Geïnteresseerde bedrijven kunnen terecht bij tobias.denys@vito.be.
Inhoud
1. CNG en LNG: wat?
2. Ecologische prestatie
3. Autonomie en veiligheid
4. Financieel
5. Beschikbare modellen
6. Tanken
1. CNG en LNG: wat?
Samenstelling
CNG (Compressed Natural Gas) en LNG (Liquefied Natural Gas) zijn vormen van gewoon aardgas, hetzelfde gas waarmee we onze huizen verwarmen of waarmee we koken. Het bestaat voor het overgrote deel uit methaan (CH4) en wordt gewonnen uit natuurlijke gasvelden. Het is dus een fossiele brandstof en dus ook eindig, net als aardolie. Het verwachte ‘peak gas’ (het moment waarop de winning van aardgas zijn maximum bereikt, waarna de productie alleen maar afneemt, moeilijker wordt en dus duurder) ligt volgens de meeste bronnen enkele jaren later dan ‘peak oil’ (2009, ITRE).
Als brandstof is aardgas nog relatief onbekend, zeker in ons land. Er zijn momenteel slechts een 250-tal voertuigen op CNG ingeschreven in België. Aardgas is als brandstof bovendien beschikbaar, goedkoop en milieuvriendelijk (zie verder). In buurlanden als Nederland en Duitsland is aardgas al langer bekend en breder geïntroduceerd.
Geen LPG
Aardgas is niet hetzelfde als LPG. ‘Liquefied petroleum gas’, bij ons vandaag vaak autogas genoemd, ontstaat bij de bewerking van aardolie en aardgas en bestaat uit propaan (C3H8) en butaan (C4H10). Afhankelijk van het seizoen varieert men de verhouding tussen de twee gassen.
Opslag in het voertuig
Om aardgas vlot te kunnen gebruiken als brandstof in voertuigen (met vonkontstekingsmotor), moet het gas onder hoge druk worden gezet of vloeibaar worden gemaakt door sterke afkoeling.
- CNG (‘compressed’): onder druk van 200 bar
- LNG (‘liquefied’): vloeibaar door afkoeling tot -160°C
Het gas wordt in één of meerdere tanks (cilinders) opgeslagen in het voertuig en via hogedrukleidingen naar de motor gebracht.
2. Ecologische prestatie
CNG en LNG hebben duidelijke milieuvoordelen ten opzichte van de klassieke brandstoffen benzine en diesel. Ook ten opzichte van LPG – op zich ook een schone brandstof – scoort aardgas beter. In alle gevallen is het noodzakelijk dat de motorsturing van het voertuig is aangepast om op gas te rijden, zo niet kunnen de emissies zelfs hoger liggen dan bij een conventionele wagen. Daarom moet er bij voorkeur gekozen worden voor affabriek aardgasvoertuigen (zie verder).
Lagere CO2-uitstoot
In een well-to-wheel vergelijking (waar ook de productie van het transport van de brandstof in rekening wordt gebracht) stoot een aardgasvoertuig tot 20 à 25 % minder CO2 uit dan een vergelijkbaar benzinemodel. Een vergelijkbaar dieselmodel stoot van bron tot uitlaat ongeveer evenveel CO2 uit als de CNG-variant.
Nauwelijks schadelijke stoffen
Hét grote voordeel van CNG-voertuigen is de zeer lage uitstoot van schadelijke stoffen als PM (roetdeeltjes) en NOx (stikstofoxiden). Bovendien zijn aardgasvoertuigen zeer stil. Dit alles, in combinatie met de lagere CO2-uitstoot, zorgt ervoor dat de ecoscore van een aardgasvoertuig gemiddeld 10 punten hoger ligt dan die van hetzelfde voertuig op benzine.
Opgelet voor methaan
Bij aardgasvoertuigen moet men wel aandacht besteden aan de onverbrande brandstof in de uitlaatgassen. Aardgas bestaat immers grotendeels uit methaan, een broeikasgas dat 25 keer sterker is dan CO2. Een goed afgestelde installatie (voor een goede verbranding) en een goed werkende katalysator, minimaliseren de onverbrande resten in de uitlaatgassen (2011, Ecoscore.be).
Toekomst: biogas
Een groot bijkomend ecologisch voordeel van rijden op aardgas is dat het de mogelijkheid biedt om met dezelfde technologie op biogas of groen gas te rijden, nu of in de toekomst. De chemische samenstelling is identiek, maar de well-to-wheel milieuimpact ligt nog een stuk lager.
3. Autonomie en veiligheid
Lichter dan lucht
Rijden op gas heeft te kampen met heel wat vooroordelen. In de geest van de doorsnee consument doet het snel denken aan lekken en ontploffingsgevaar. Onterecht, zo blijkt uit de praktijk. En CNG is zelfs nog een stuk veiliger dan LPG.
In tegenstelling tot LPG is CNG lichter dan lucht. Dat impliceert dat het bij een eventueel lek niet tegen de grond blijft hangen en opstapelt, maar dat het snel vervliegt. Dat minimaliseert de kans op ontploffingsgevaar.
500 km ver
Net zoals bij elektrische wagens, worden bestuurders van aardgasvoertuigen wel eens geconfronteerd met de zogeheten ‘range anxiety’: de schrik om zonder brandstof te vallen terwijl er geen mogelijkheid in de buurt is om bij te tanken.
Bij rijden op aardgas is die angst ergens te begrijpen, gezien het voorlopig beperkt aantal tankstations met CNG in ons land (zie verder). Toch is de autonomie van een doorsnee CNG-wagen een veelvoud van die van de elektrische wagens van vandaag. Bovendien hebben de meeste aardgasvoertuigen nog een kleine benzinetank waarop in geval van nood kan overgeschakeld worden.
Een Opel Zafira 1.6 EcoFlex ENJOY CNG, bijvoorbeeld, verbruikt gemiddeld 5,6 kg / 100km (aardgas wordt in kg of m³ uitgedrukt, niet in liter). Met een tankinhoud van 21 kg brengt die je dus ongeveer 375 km ver. De extra benzinetank van 14l vergroot die autonomie zelfs tot 500 à 550 km.
4. Financieel
Dat de keuze voor ecologie vaak ook een economische keuze kan zijn, bewijst ook CNG. Aan de pomp van de huidige aanbieders betaal je ongeveer 0,88 EUR/kg (prijs DATS 24, 2 mei 2011). De verkeersbelasting heeft geen speciale behandeling voor aardgas in petto, maar in de toekomst zou CNG ook hier een bevoorrechte positie kunnen krijgen.
Aan de pomp
Met een prijs die schommelt rond de 88 eurocent/kg, geraak je voor 50 EUR ongeveer 1000 km ver. Met een vergelijkbaar dieselmodel (Opel Zafira CDTI EcoFlex ENJOY) geraak voor dezelfde prijs (tegen een verbruik van 5,3 l/100km en een tarief van 1,456 EUR/l) ongeveer 650 km ver.
Fiscaal
CNG kent geen specifieke behandeling in de verkeersbelastingen. Dat wil zeggen dat aardgasvoertuigen, net als benzine- of dieselwagens op basis van fiscale pk worden belast en dat er geen bijkomende verkeersbelasting moet worden betaald, in tegenstelling tot LPG.
Voor de berekening van de maandelijkse CO2-bijdrage (solidariteitsbijdrage die werkgevers aan de RSZ zijn verschuldigd indien ze een bedrijfswagen toekennen die ook voor privédoeleinden mag worden gebruikt), geniet CNG wel van hetzelfde voordeelregime als LPG.
In de toekomst worden aardgasvoertuigen fiscaal mogelijk nog interessanter. Er gaan immers al lang stemmen op om de autofiscaliteit te hervormen waarbij het tarief van de belastingen wordt bepaald op basis van CO2-uitstoot en andere emissies en op basis van het brandstoftype. CNG zou in een dergelijk scenario kunnen genieten van een voordeliger belastingregime dan klassieke benzine- of dieselvoertuigen.
5. Beschikbare modellen
Eén van de belangrijkste redenen waarom bedrijven en consumenten niet massaal voor de aardgaswagen kiezen, is ongetwijfeld het aanbod van voertuigen in ons land. De showrooms puilen uit van de diesel- en benzinemodellen, maar naar CNG-wagens is het zoeken. Ook in het aanbod van lease- of rentalbedrijven zijn ze niet te bespeuren.
Toch bieden al heel wat constructeurs modellen affabriek aan. En in Europese landen als Duitsland en Italië bijvoorbeeld, waar rijden op gas al langer goed is ingeburgerd en het netwerk van tankstations goed is uitgebouwd, gaan ze vlot over de toonbank.
In België zijn aardgasvoertuigen te koop van Volkswagen, Opel, Mercedes, Fiat, Iveco en Scania. Een overzicht van beschikbare modellen is te downloaden onderaan deze pagina. Hoewel affabriek de voorkeur geniet, is ook ombouw van conventionele benzinevoertuigen naar een aardgasaandrijving, in principe mogelijk. Daarvoor betaal je tussen 2500 EUR en 5000 EUR bij een erkend installateur.
6. Tanken
Binnenland
Momenteel hinkt België ver achter op andere Europese landen in het aanbieden van aardgas als autobrandstof. Hoewel particulieren en bedrijven zich in principe kunnen behelpen met een thuisvulinstallatie of eigen industriële tankinstallatie, is een goed uitgebouwd tanknetwerk nodig voor een vlotte introductie van aardgas in het Belgische voertuigenpark.
Tanken kan momenteel op 8 locaties in ons land:
1. DATS 24 Halle (Ring) - Edingensesteenweg 300 – 1500 Halle
2. DATS 24 Antwerpen (Port of Antwerp) – Vosseschijnstraat – 2030 Antwerpen
3. DATS 24 Ninove – Albertlaan 158 – 9040 Ninove
4. DATS 24 Anderlecht – Bergensesteenweg 824 – 1070 Anderlecht
5. Electrabel Mechelen – Elektriciteitstraat 68 – 2800 Mechelen
6. Electrabel Brugge (Waggelwater) – Waggelwaterstraat 2 – 8000 Brugge
7. Electrabel Berchem – Vlijtstraat 6 – 2018 Antwerpen
8. Greenpoint Supplies CNG Station - Ruiterijschool 10 - 2930 Brasschaat
9. Greenpoint Supplies CNG Station - Mechelsesteenweg 82 - 2860 Sint-Katelijne-Waver
Op termijn zullen we aardgas kunnen tanken in een 25-tal stations van de tankstationketen van de Colruyt Groep.
Buitenland
In andere Europese landen is rijden op aardgas al lang geen uitzondering meer. In Nederland zijn er meer dan 50 tankstations, waaronder een hele reeks stations die ook groen gas aanbieden. In Duitsland zijn er 885 tankstations, in Frankrijk een 40-tal, in Luxemburg 5.
De lijst van tankstations in de buurlanden is te downloaden onderaan deze pagina. Zoeken naar een CNG-tankstation in Europa (inclusief actuele prijzen) kan via www.cngprices.com.
© Mobimix.be - Roel Vanderbeuren
Mobimix is een platform voor vlootbeheerders, aankopers, mobiliteitsverantwoordelijken en andere professionals actief inzake mobiliteit en transport. De website www.mobimix.be biedt heldere info over eco-driving, duurzaam vlootbeheer, fiscaliteit, mobiliteitsbudget, slimme logistiek en mobiliteitsmanagement. Met infosessies en een gratis maandelijkse nieuwsbrief geeft het Mobimix actuele info over veranderingen in de wetgeving, instrumenten voor vlootbeheerders en best practices bij bedrijven en overheden. Mobimix is een initiatief van de Vlaamse Overheid (Departement Mobiliteit en Openbare Werken en Departement Leefmilieu, Natuur en Energie), de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV), Mobiel 21 en Bond Beter Leefmilieu (BBL). Met dit platform willen de initiatiefnemers duurzame mobiliteit verder introduceren bij Vlaamse werkgevers en lokale overheden en willen ze bedrijven en overheden aanzetten tot het nemen van een structureel engagement inzake deze thema’s.
